Odczyn gleby

Dla marchwi optymalny odczyn gleby mineralnej mieści się w granicach pH 6-7, a gleb torfowych pH 5,5-6. Ważny jest nie tylko odczyn gleby ale także jej zasobność w wapń. Optymalny poziom zawartości tego składnika w glebie dla marchwi wynosi 1000-2000 mg Ca/dcm3 gleby. W różnych badaniach stwierdzono, że przy odczynie gleby powyżej pH 6,5 i zawartości wapnia powyżej 1500 mg/dcm3 pobieranie i akumulacja metali ciężkich a zwłaszcza kadmu było wyraźnie ograniczone. Mniejsza była również kumulacja azotanów. Marchew źle rośnie na glebie świeżo wapnowanej, należy więc odpowiednio wcześnie zbadać odczyn gleby na której będzie uprawiana, tak aby w przypadku konieczności wapnowania można byłoby je przeprowadzić już pod roślinę przedplonową.

Marchew dobrze plonuje na glebach zasobnych w próchnicę, jednak  nie powinna być uprawiana w pierwszym roku po nawożeniu obornikiem. Wskazane jest natomiast stosowanie nawozów zielonych, zwłaszcza na glebach lekkich, ubogich w próchnicę. Przyoruje się je wczesną jesienią.

Nawożenie mineralne…

powinno być dostosowane do zasobności gleby. Optymalne dla marchwi zawartości dostępnych form składników pokarmowych wynoszą:

  • N 50-80 mg/dcm3;
  • P 40-60 mg/dcm3 ;
  • K 120-150 mg/dcm3;
  • Mg 60-80 mg/dcm3;
  • Ca 1000-2000 mg/dcm3.

Natomiast optymalna zawartość azotu w liściach marchwi po 50 dniach od wschodów wynosi 4% suchej masy a po 95 dniach 2.8%, zaś potasu powinna się utrzymywać na poziomie powyżej 1.7% suchej masy. Jeśli analiza gleby wykaże, że zawartość danego składnika pokarmowego mieści się w zakresie zawartości optymalnych lub jest wyższa, to nie ma potrzeby nawożenia tym składnikiem, gdyż nie da ono ekonomicznie uzasadnionych efektów a wręcz przeciwnie, może przyczynić się do degradacji środowiska.

W sytuacji, gdy nawożenie prowadzone jest bez analizy gleby, na glebach średnio zasobnych orientacyjne dawki poszczególnych składników są następujące:

  • N–70-120 kg/ha; P2O5–60-80 kg/ha; K2O –150-200 kg/ha.

Dla odmian mniej plennych, a są to zwykle odmiany o krótkim okresie wegetacji, na ogół wystarczające jest nawożenie na poziomie dolnych wartości podanych dawek.

Azot

Nawożenie azotem powinno być uzależnione od przeznaczenia uprawy, odmiany, rodzaju gleby i stanowiska. Zawartość azotanów zależy nie tylko od wysokości dawki azotu ale także od formy i terminu jego zastosowania:

  • przy uprawie marchwi do produkcji przetworów dla dzieci oraz na wczesny zbiór pęczkowy nawożenie azotem powinno wynosić 60-80 kg N/ha
  • dla przemysłu do produkcji mrożonek, suszu lub soków – 80-100 kg N/ha
  • do bezpośredniego spożycia i przechowywania, w zależności od odmiany i stanowiska 80-120 kg N/ha.

Dawki azotu należy odpowiednio skorygować w dół, nawet o 50%, a niekiedy w ogóle zrezygnować z nawożenia tym składnikiem, np. przy uprawie na glebach torfowych, a także po udanym przedplonie roślin motylkowatych, zwłaszcza wieloletnich jak lucerna lub koniczyna. Nawozy te stosuje się na ogół w całości przed siewem marchwi. Jedynie na słabszych stanowiskach, np. po zbożach, przy uprawie odmian późnych, gdzie dawka azotu może dochodzić do 120 kg N/ha, lepiej jest ją podzielić i 80-90 kg zastosować przedsiewniew formie mocznika lub siarczanu amonu, a 30-40 kg/ha pogłównie, po 4-6 tygodniach od siewu w formie saletry amonowej. W razie wystąpienia wyraźnych objawów niedoboru azotu (chloroza liści), marchew można dokarmiać tym składnikiem dolistnie.

Fosfor

Nawożenie fosforowe w całości oraz połowę dawki nawożenia potasowego najlepiej jest zastosować jesienią. Drugą połowę dawki potasu wraz z nawożeniem azotowym należy zastosować na 2-3 tygodnie przed siewem marchwi i dobrze wymieszać z glebą na głębokość co najmniej 10-15 cm. Do nawożenia fosforowego najlepiej się nadaje superfosfat potrójny, a w przypadku stosowania wiosennego, także fosforan amonu, gdyż oba te nawozy zawierają znacznie mniej metali ciężkich niż np. superfosfat pojedynczy.

Potas

Marchew nie jest wrażliwa na chlorki, zatem do jej nawożenia potasowego nadaje się zarówno sól potasowa jak i siarczan potasu. Sól potasowa nie ma większego wpływu na kumulację azotanów, natomiast siarczan potasu czasami przyczynia się do zwiększenia ich zwartości w korzeniach marchwi. Dobre zaopatrzenie gleby w potas sprzyja lepszemu wybarwieniu korzeni spichrzowych.

Do nawożenia mineralnego marchwi, zwłaszcza na glebach gdzie nie stosuje się obornika, doskonale nadają się wieloskładnikowe nawozy kompleksowe, które oprócz makroskładników zawierają także liczne mikroelementy niezbędne do prawidłowego wzrostu i rozwoju roślin. Nawozy te odznaczają się na ogół dobrą rozpuszczalnością i przyswajalnością przez rośliny oraz znikomą ilością zanieczyszczeń w postaci metali ciężkich. Z uwagi na zawartość azotu zaleca się je stosować tylko w terminie wiosennym.

Marchew wymaga gleb zasobnych w magnez, który oprócz wielu funkcji fizjologicznych w roślinie, utrudnia pobieranie i akumulację metali ciężkich. Najłatwiej i najtaniej można go uzupełnić w glebie stosując do jej odkwaszania wapno magnezowe. Na glebach nie wymagających wapnowania a niezbyt zasobnych w magnez, w celu jego uzupełnienia należy zastosować siarczan magnezu ewentualnie inne nawozy zawierające ten składnik.

Czytaj także: „Wymagania klimatyczne i glebowe do uprawy marchwi

Źródło: „Metodyka Integrowanej Produkcji Marchwi (wydanie drugie)”, Opracowanie zbiorowe Instytutu Ogrodnictwa w Skierniewicach, Warszawa 2015