Zrównoważona ochrona roślin – diagnoza i działania branży wg opracowania PSOR – FILM w artykule
Polskie Stowarzyszenie Ochrony Roślin (PSOR) zaprezentowało najnowszy raport poświęcony działaniom branży na rzecz zrównoważonego rozwoju „Klimat, środowisko, biznes. Działania producentów środków ochrony roślin na rzecz zrównoważonego rozwoju”. Jest to analiza sytuacji sektora ochrony roślin w czasie transformacji europejskiego rolnictwa. Firmy z branży od lat konsekwentnie wdrażają rozwiązania wspierające zrównoważoną produkcję żywności. Wyzwania regulacyjne, ekonomiczne i klimatyczne skłoniły firmy z sektora ochrony roślin do realizacji miliardowych inwestycji w technologie cyfrowe oraz produkty biologiczne.
Sektor rolno-spożywczy znajduje się pod silną presją, mającą związek z koniecznością wyżywienia rosnącej populacji świata. Według prognoz Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa do 2050 roku na Ziemi będzie niemal 10 miliardów ludzi. Konieczne będzie zatem zwiększenie globalnej produkcji żywności o 50%. Dodatkowo szacuje się, że 80% dodatkowego zapotrzebowania na żywność do 2050 roku będzie musiało zostać zaspokojone przez produkty roślinne. Środki ochrony roślin są jednymi z narzędzi, które pozwalają zabezpieczyć plony i zapewnić odpowiednią jakość i ilość żywności.
Dodatkowym problemem jest też malejąca dostępność narzędzi ochrony roślin w Unii Europejskiej. W latach 2019-2024 nie zarejestrowano żadnej nowej substancji czynnej, przy jednoczesnym wycofywaniu – zarówno substancji tych chemicznych, jak i biologicznych. Ma to poważne konsekwencje – może obniżyć wydajność rolnictwa, zwiększyć koszty produkcji i ryzyko utraty plonów.
Dalszy rozwój sektora będzie uzależniony od możliwości łączenia celów środowiskowych z zapewnieniem efektywności produkcji rolnej oraz dostępności nowoczesnych narzędzi dla rolników. Z raportu opracowanego przez PSOR wynika, iż system produkcji żywności stoi obecnie przed koniecznością równoważenia oczekiwań społecznych dotyczących dostępności i jakości żywności, stabilności ekonomicznej gospodarstw rolnych, wymagań środowiskowych, a przy tym musi zapewnić ciągłości łańcuchów dostaw.
– Premiera raportu odbywa się w ważnym momencie dla europejskiego rolnictwa. Komisja Europejska zaproponowała pakiet Omnibus Food & Feed Safety, który ma uprościć przepisy dotyczące bezpieczeństwa żywności i pasz oraz przyspieszyć dostęp do innowacyjnych, zrównoważonych narzędzi i rozwiązań przy jednoczesnym zachowaniu wysokich standardów bezpieczeństwa. Niezwykle istotna z naszej perspektywy jest zasada – żadnych zakazów bez dostępnych alternatyw. Rolnicy muszą mieć dostęp do skutecznych i niezbędnych narzędzi, aby utrzymać rentowność produkcji. Bez rentowności nie ma przestrzeni na inwestycje, a tym samym, na wdrażanie innowacji – mówi Małgorzata Bojańczyk, dyrektor generalna Polskiego Stowarzyszenia Ochrony Roślin.
Kluczowe znaczenie ma tempo wprowadzania nowych rozwiązań oraz zapewnienie ich dostępności dla rolnictwa. Opracowanie i wprowadzenie nowych substancji na rynek jest jednak niezwykle długotrwałe i drogie. Z danych zawartych w raporcie PSOR wynika, że znalezienie jednej nowej substancji czynnej wymaga przebadania około 160 tysięcy molekuł, a średni koszt wprowadzenia nowego środka na rynek wynosi 301 milionów euro. Cały proces trwa średnio ponad 12 lat. Dodatkowym wyzwaniem dla branży ochrony roślin jest szara strefa, którą ocenia się na ok. 14% wartości europejskiego rynku środków ochrony roślin.
Autorzy raportu zwracają uwagę, że zrównoważone rolnictwo przestaje być jedynie kierunkiem rozwoju, a staje się realnym warunkiem dalszego funkcjonowania sektora i jego konkurencyjności, zarówno na rynku krajowym, jak i międzynarodowym.
– Zrównoważone rolnictwo przestaje być opcją, staje się strategiczną koniecznością. Dziś jest ono atutem konkurencyjnym, który pozwala rolnikom i przetwórcom budować wartość dodaną, dywersyfikować źródła dochodu i odpowiadać na wymagania konsumentów oraz rynków eksportowych. Zrównoważone praktyki rolnicze stają się fundamentem dopuszczenia do rynku, finansowania oraz preferencji zakupowych – podkreśla Małgorzata Bojańczyk, dyrektor generalna PSOR.
Branża środków ochrony roślin wspiera zrównoważony rozwój, działa zgodnie z wymaganymi regulacjami i od lat inwestuje w technologie oraz rozwiązania innowacyjne. Do 2030 r. planowane jest przeznaczenie 10 mld euro na rolnictwo precyzyjne i technologie cyfrowe oraz 4 mld euro na rozwój biologicznych środków ochrony roślin. Od 2020 roku z tej puli wydano odpowiednio 3,8 i 2,4 mld. euro. Równolegle prowadzone są działania edukacyjne – do tej pory przeszkolono blisko 700 tys. rolników w Europie, a celem jest objęcie szkoleniami 1 mln osób. Istotna kwestią jest również bezpieczeństwo, czyli zapewnienie wszystkim zainteresowanym dostępu do systemów zamkniętego transferu (CTS – innowacyjna technologia bezpiecznego przenoszenia środków ochrony roślin z opakowania do opryskiwacza.) do 2030 roku.
Z raportu wynika również, że Polski System Zbiórki Opakowań PSOR jest jednym z najlepiej i najdłużej funkcjonujących systemów w Europie oraz odnosi sukcesy w obszarze gospodarki o obiegu zamkniętym. System PSOR w 2024 roku osiągnął rekordowy poziom zbiórki 88% masy opakowań wprowadzonych na rynek, z czego 92% poddano recyklingowi. Odzyskany surowiec wykorzystywany jest m.in. do produkcji rur osłonowych do światłowodów.
Raport „Klimat, środowisko, biznes. Działania producentów środków ochrony roślin na rzecz zrównoważonego rozwoju” jest trzecim wydaniem publikacji przygotowanej przez Polskie Stowarzyszenie Ochrony Roślin. Stanowi kompleksową diagnozę obecnej sytuacji sektora ochrony roślin oraz strategiczną odpowiedź branży na wyzwania transformacji rolnictwa. Publikacja zawiera m.in. wyniki badań opinii przeprowadzonych wśród rolników w październiku 2025 roku oraz dane dotyczące realizacji zobowiązań branży do 2030 roku.
