Cyfrowy paszport produktu w sektorze spożywczym – co powinni wiedzieć producenci żywności?
W ostatnich miesiącach coraz częściej w Internecie, na stronach wszystkich mediów społecznościowych oraz w prasie pojawia się pojęcie cyfrowych paszportów produktów. Nazwa pochodzi od angielskiego Digital Product Passport i w skrócie to DPP. Cyfrowe paszporty produktów stanowią jeden z filarów unijnej strategii zrównoważonego rozwoju. Choć rozwiązanie to kojarzone jest głównie z przemysłem i produktami technicznymi, jego wpływ na branżę spożywczą również staje się coraz bardziej widoczny.
Cyfrowy Paszport Produktu – co to takiego?
Cyfrowy Paszport Produktu (ang. Digital Product Passport; dalej jako DPP) to zestaw uporządkowanych, cyfrowych informacji o produkcie, dostępnych w całym jego cyklu życia. Jego zakres jest określany przez unijne rozporządzenie ESPR (ang. Ecodesign for Sustainable Products Regulation) i będzie różnił się w zależności od grupy produktowej, ale ogólne ramy są wspólne.
DPP obejmuje pełną „cyfrową tożsamość produktu” – od surowca, przez produkcję i użytkowanie, aż po recykling. Jego celem jest zwiększenie transparentności, wspieranie gospodarki o obiegu zamkniętym oraz ułatwienie kontroli i podejmowania świadomych decyzji zakupowych.
Czy Cyfrowy Paszport Produktu obejmie żywność?
Na obecnym etapie żywność oraz przetwory spożywcze nie są objęte obowiązkiem posiadania cyfrowego paszportu produktu w ramach rozporządzenia ESPR. Unia Europejska uznała, że sektor spożywczy jest już silnie regulowany m.in. przez przepisy dotyczące bezpieczeństwa żywności, identyfikowalności i znakowania. Nie oznacza to jednak, że producenci żywności mogą całkowicie pominąć temat DPP.
Cyfrowy Paszport Produktu: opakowania pod lupą
Kluczowym obszarem, który bezpośrednio dotknie producentów żywności, są opakowania. To właśnie one znajdą się wśród pierwszych kategorii produktów objętych cyfrowymi paszportami. Oznacza to konieczność gromadzenia i udostępniania danych dotyczących m.in.: składu materiałowego opakowań, zawartości surowców z recyklingu, możliwości ponownego użycia lub recyklingu oraz wpływu opakowania na środowisko.
Dobrowolne „paszporty żywności”
Równolegle rośnie zainteresowanie dobrowolnymi cyfrowymi paszportami żywności, najczęściej w formie kodów QR umieszczanych na opakowaniach. Dzięki nim konsumenci mogą uzyskać dostęp do informacji o pochodzeniu surowców, metodach produkcji, certyfikatach jakości i zrównoważonego rozwoju, śladzie węglowym produktu.
Takie rozwiązania nie są obowiązkowe, ale coraz częściej stanowią atut w relacjach z sieciami handlowymi i partnerami zagranicznymi.
Co to oznacza wprowadzenie paszportów dla producentów?
Dla firm spożywczych cyfrowe paszporty produktów to sygnał, że rośnie znaczenie cyfrowej identyfikowalności w całym łańcuchu dostaw. Okazuje się bowiem, że coraz ważniejsze są dla wielu podmiotów (na różnych etapach) dane środowiskowe i opakowaniowe. Niedługo może także okazać się, że transparentność stanie się elementem przewagi konkurencyjnej. Podobnie dzieje się już w niektórych krajach europejskich, gdzie wprowadzane są dobrowolne systemy jakości żywności. Jeden z nich to m.in. zero pozostałości.
Czym różni się DPP od dzisiejszych etykiet?
Na większości towarów wprowadzanych na rynek obowiązkowe jest umieszczenie etykiety. Etykieta spełnia głównie funkcję informacyjną i prawną. Zawiera takie informacje, jak nazwa produktu, składniki i alergeny, wartość odżywcza, masa netto / data przydatności, producent / kraj pochodzenia, oznaczenia recyklingowe, numery partii.
Warto podkreślić, że DPP nie zastępuje etykiety, ale ją rozszerza. Dzięki temu rozwiązaniu możliwe będzie zamieszczenie informacji w nowych obszarach, jak m.in. pochodzenie surowców i materiałów opakowaniowych, zawartość materiałów z recyklingu, ślad węglowy produktu lub opakowania. Ważne z punktu widzenia ochrony środowiska jest włączenie do DPP takich informacji, jak możliwość ponownego użycia czy naprawy w przypadku artykułów przemysłowych (dot. opakowań i komponentów), instrukcje sortowania „krok po kroku”, zgodność z regulacjami UE (ESPR, REACH), a także dane istotne dla audytów i raportowania ESG.
W przypadku etykiety nie jest możliwa aktualizacja danych po wprowadzeniu na rynek. W przypadku DPP taka aktualizacja jest możliwa. Informacja jest bowiem dostępna po zeskanowaniu kodu QR. DPP pozwala także na zamieszczenie nieograniczonej ilości informacji o produkcie, podczas gdy w przypadku standardowej etykiety wielkość powierzchni na dane jest ograniczona.
