Badania gleby i opadów w rejonie Potworowa – projekt realizowany przez uczniów radomskiego liceum
W rejonie Potworowa tunele foliowe od wielu lat są wykorzystywane do uprawy papryki. Gdy po kilku latach producenci przenoszą osłony na nowe stanowiska, grunty po dawnych tunelach są nadal użytkowane w uprawie polowej. Jakie właściwości ma gleba w tunelach i na polach? To zagadnienie w roku szkolnym 2026/2027 ocenia pięcioro uczniów III Liceum Ogólnokształcącego im. płk. Dionizego Czachowskiego w Radomiu. Realizują oni projekt „Papryka przyszłości – jak chronić glebę i wodę?”
Projekt pod opieką Joanny Siczek prowadzą uczniowie Nikodem Smagowski, Maja Chudzińska, Iwo Dziubiński, Kuba Nowakowski i Kacper Spadło. Zespół młodych badaczy bierze udział w międzynarodowym projekcie edukacyjnym Climate Detectives Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) i Europejskiego Biura Edukacji Kosmicznej (ESERO).
W ramach prowadzonych badań uczniowie już latem 2026 pobrali próbki gleby z czterech stanowisk. Dwa z nich to pola po tunelach usuniętych około 2–3 i 10–15 lat wcześniej, jedno – tunel, w którym aktualnie uprawiana jest papryka. Kontrolne stanowisko stanowiło pole, na którym nigdy nie prowadzono uprawy pod osłonami.
Badanie gleby – wyniki analizy z czterech stanowisk w rejonie Potworowa
| Parametr | Czynny tunel (TP 1) | Pole po tunelu, 2–3 lata (TP 3) | Pole po tunelu, 10–15 lat (TP 10) | Pole kontrolne (PK) |
| Azot azotanowy (N–NO₃), mg/l | 101,6 | 7,8 | 8,8 | 50,4 |
| Azot amonowy (N–NH₄), mg/l | 32,0 | 16,5 | 22,1 | 24,3 |
| Fosfor (P), mg/l | 332,1 | 270,2 | 45,1 | 21,3 |
| Potas (K), mg/l | 315,7 | 167,7 | 120,9 | 36,7 |
| Magnez (Mg), mg/l | 205,8 | 138,9 | 88,3 | 84,2 |
| Wapń (Ca), mg/l | 2 356,5 | 2 564,6 | 901,2 | 1 552,6 |
| Zasolenie, g/l w przeliczeniu na NaCl | 1,1 | 0,3 | 0,3 | 0,4 |
Podane lata oznaczają przybliżony czas od usunięcia tunelu do pobrania próbki. Składniki pokarmowe oznaczono metodą uniwersalną, a zasolenie metodą ekstrakcji 1:3. Źródło danych – Agro Ekspert Polska, sprawozdanie z badań nr 4909/2026 z 16 października 2026 r.
Laboratorium oceniło zawartość fosforu jako wysoką – zarówno w próbce spod czynnego tunelu, jak i w próbce z pola po tunelu usuniętym 2–3 lata wcześniej. Na tym drugim stanowisku po zdjęciu osłony prowadzono uprawy bez nawożenia. Na polu po tunelu usuniętym 10–15 lat wcześniej i na polu kontrolnym zawartość fosforu oceniono jako niską. Zasolenie było wysokie w próbce spod czynnego tunelu, a na wszystkich trzech stanowiskach bez osłon laboratorium oceniło je jako optymalne.
Próbki pochodzą z różnych pól. Na ich podstawie można porównać stanowiska, ale ustalenie, jak szybko zmienia się zawartość składników i zasolenie po zdjęciu folii, wymagałoby powtarzania pomiarów. Przy interpretacji wyników znaczenie mają też rodzaj gleby, wcześniejsze nawożenie i sposób użytkowania pola.
Wymywanie składników pokarmowych z gleby
Na kolejnym etapie doświadczenia uczniowie planują przepłukiwać próbki gleby różnymi ilościami wody. Chcą sprawdzić, jak zmieni się zasolenie i ile składników pokarmowych pozostanie w glebie. Jeśli uda się zbadać wodę odpływającą z próbek, będzie można również określić, które składniki zostały wymyte i w jakiej ilości. Zespół analizuje też możliwości zbierania deszczówki z tuneli i wykorzystania jej w gospodarstwach do nawadniania upraw w tunelach.

Osobna część projektu dotyczy zmian w użytkowaniu gruntów w gminie Potworów. Uczniowie sięgną po archiwalne ortofotomapy Geoportalu i dane satelitarne programu Copernicus, by prześledzić, jak w latach 1990–2025 zmieniała się powierzchnia zajmowana przez tunele. Porównanie obrazów letnich i zimowych ma pomóc oszacować, jaka część tuneli jest odsłaniana po sezonie, kiedy naturalne opady mogą docierać bezpośrednio do gleby.
Autorka: Maja Chudzińska
















