Płatności bezpośrednie i obszarowe – główne zasady i terminy udzielania

Dokumenty Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyjmuje za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus. Producent, który w roku poprzednim składał wniosek o płatności bezpośrednie będzie miał przygotowany wniosek roboczy na podstawie wniosku z 2025r. W wielu przypadkach ułatwi to zmiany i przyspieszy procedurę zgłoszenia wniosku o płatności. Warto również dodać, że ARiMR nie rozpatrzy wniosku złożonego po 26 czerwca 2026 r. Za datę złożenia wniosku uważa się dzień wysłania wniosku elektronicznie w aplikacji eWniosekPlus. Ponadto zmiany wniosku o przyznanie płatności, dokonuje się w terminie do dnia 15 września 2026 r. w przypadku, gdy ARiMR poinformowała rolnika o nieprawidłowościach wykrytych w ramach kontroli administracyjnych lub systemu monitorowania obszarów – dopuszczalna zmiana  polega na wycofaniu takich działek. Jak co roku wniosek można złożyć samemu, bądź zwrócić się o pomoc do doradców rolniczych – pracowników wojewódzkich Ośrodków Doradztwa Rolniczego.

Dla kogo płatności bezpośrednie?

Płatności bezpośrednie, w tym ekoschematy, są przyznawane:

  • rolnikowi aktywnemu zawodowo prowadzącemu działalność rolniczą, któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o te płatności (Pomimo prowadzonych konsultacji i prac legislacyjnych definicja rolnika aktywnego zawodowo nie uległa zmianie w 2026 roku. Rolnik zostanie uznany za aktywnego zawodowo, jeżeli kwota otrzymanych płatności bezpośrednich za rok poprzedni nie przekracza 5 000 euro.).
  • do powierzchni gruntów nie mniejszej niż 1 ha, objętych obszarem zatwierdzonym, będących w posiadaniu rolnika na dzień 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności, lub w przypadku rolników posiadających mniej niż 1 ha, ale otrzymujących płatności do zwierząt (w tym płatności do dobrostanu) minimalna kwota płatności bezpośrednich wynosi, co najmniej równowartość w złotych kwoty 200 EUR;
  • do powierzchni działki rolnej lub jednostki gruntu nierolniczego:
    • położonych na gruncie stanowiącym kwalifikujący się hektar,
    • powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha,
    • nie większej jednak niż maksymalny kwalifikujący się obszar.

Rodzaje udzielanego wsparcia w ramach płatności bezpośrednich

W ramach interwencji w formie płatności bezpośrednich dostępne są następujące formy wsparcia:

  • Podstawowe wsparcie dochodów (PWD) i płatność redystrybucyjna (RED),
  • Płatność dla małych gospodarstw (zastępuje wszystkie inne rodzaje płatności bezpośrednich, w tym ekoschematy. Dotyczy gospodarstw o powierzchni UR 1-5 ha, stawka 225 euro/ha),
  • Uzupełniająca płatność podstawowa (UPP),
  • Płatność niezwiązaną do tytoniu,
  • Płatność dla młodych rolników (MRO),
  • Płatność do upraw (wsparcie dochodów związane z produkcją do roślin, w tym m.in. do truskawek i pomidorów),
  • Płatności do zwierząt (wsparcie dochodów związane z produkcją zwierząt).
  • Schematy na rzecz klimatu, środowiska i dobrostanu zwierząt (ekoschematy):
  • Rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi:
    • Ekstensywne użytkowanie trwałych użytków zielonych z obsadą zwierząt,
    • Międzyplony ozime lub wsiewki śródplonowe,
    • Opracowanie i przestrzeganie planu nawożenia, wariant podstawowy i wariant z wapnowaniem,
    • Zróżnicowana struktura upraw,
    • Wymieszanie obornika na gruntach ornych w terminie 12 godzin od jego aplikacji,
    • Stosowanie nawozów naturalnych płynnych innymi metodami niż rozbryzgowo,
    • Uproszczone systemy uprawy,
    • Wymieszanie słomy z glebą.

Ponadto, z wnioskiem o przyznanie powyższej pomocy producent może ubiegać się o płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW), płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych (PRŚK), płatności ekologicznych, oraz premii z tytułu zalesień i zadrzewień oraz systemów rolno-leśnych.

Płatności bezpośrednie i obszarowe a warunkowość

Warunkowość czyli normy i wymogi wzajemnej zgodności

Główne założenia dotyczące udzielania wsparcia w porównaniu do roku ubiegłego nie zmieniły się. Modyfikacje odnoszą się głównie do norm w ramach warunkowości, czyli przestrzegania wymogów podstawowych (SMR i GAEC). Są one jednymi z podstawowych warunków przyznania płatności w pełnej wysokości. W tym kontekście warto zaznaczyć, że kontrole i kary wynikające z warunkowości nie mają zastosowania w kilku przypadkach. Nie dotyczą gospodarstw, których powierzchnia gruntów rolnych kwalifikująca się do płatności zadeklarowana we wniosku nie przekracza 10 hektarów, ponadto nie dotyczą beneficjentów otrzymujących płatności do małych gospodarstw. Wyłączeni pod względem kontroli i sankcji pod kątem spełnienia normy GAEC 1,3, 4, 5, 6 i 7 są również rolnicy prowadzący produkcję ekologiczną, w tym produkcję ekologiczną w okresie konwersji, w odniesieniu do działek ekologicznych oraz działek będących w okresie konwersji.

Zmiany w warunkowości

Od bieżącego roku w ramach normy GAEC 1, o której można przeczytać m.in. w poprzednim artykule, udział trwałych użytków zielonych (TUZ) do powierzchni użytków rolnych (UR) w skali całego kraju nie może się zmniejszyć o więcej niż 10% (było 5%) w stosunku do roku referencyjnego 2018. W roku 2025 zmniejszenie wskaźnika TUZ wyniosło – 1,44%.

Odnośnie normy GAEC 7 (Zmianowanie i dywersyfikacja upraw na gruntach ornych) od 2026 r. taka sama uprawa w plonie głównym na tej samej powierzchni w ramach całego gospodarstwa nie może się powtórzyć po raz czwarty. W przypadku tej normy ARiMR nie przeprowadza kontroli ani nie nakłada kar na rolników, których maksymalna powierzchnia gospodarstwa zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności nie przekracza 30 hektarów użytków rolnych.

GAEC 2 i nowa interwencja

Istotna zmiana dotyczy normy GAEC 2: Ochrona torfowisk i terenów podmokłych, ponieważ od tego roku zostaje uruchomione dobrowolne wsparcie w ramach interwencji rolno-środowiskowo-klimatycznych. Mowa o interwencji pn. Ochrona torfowisk i obszarów podmokłych na gruntach użytkowanych rolniczo. Według planu umożliwi rolnikom uzyskanie rekompensaty poniesionych kosztów i utraconych dochodów wynikających z realizacji wymogów normy GAEC 2.

Nowa interwencja będzie sprzyjała przekształcaniu gruntów ornych w użytki zielone, co pozwoli na zachowanie i regenerację gleb organicznych na obszarach objętych normą GAEC 2, Przyczyni się również do ograniczania lub zapobiegania emisji gazów cieplarnianych. Rolnicy będą mogli otrzymać płatności w ramach 3 wariantów:

  • Wariant 1. Ochrona torfowisk i obszarów podmokłych na trwałych użytkach zielonych – zobowiązanie podejmowane na rok i stawka płatności – 581 zł/ha;
  • Wariant 2. Ochrona torfowisk i obszarów podmokłych na gruntach ornych – zobowiązanie podejmowane na rok i stawka płatności – 627 zł/ha;
  • Wariant 3. Przekształcanie gruntów ornych w użytki zielone – zobowiązanie podejmowane na 5 lat i stawka płatności – 2 387 zł/ha/rok.

Do płatności kwalifikują się działki rolne o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha położone na obszarach objętych normą GAEC 2. Do płatności mogą zostać również zakwalifikowane fragmenty działki rolnej niestanowiące obszarów GAEC 2, o ile suma powierzchni tych fragmentów nie będzie przekraczała 10% powierzchni działki rolnej. Wymagania są dostępne m.in. na stronie gov.pl

Płatności bezpośrednie – warunkowość czyli normy i wymogi wzajemnej zgodności

Zmiana definicji TUZ

Od 2026 roku zmianie ulega zasada dotycząca trwałych użytków zielonych (TUZ). Obecnie grunt orny, na którym corocznie deklarowana jest trawa, zostaje uznany za TUZ po 7 latach (dotychczas po 5). Przypominamy, że za trwałe użytki zielone uważa się  grunty, które są wykorzystywane do uprawy traw lub innych zielnych roślin pastewnych rozsiewających się naturalnie (samosiewnych) lub uprawianych (wysiewanych) i które nie były objęte zmianowaniem upraw przez co najmniej siedem lat. Zaoranie, uprawa lub wysiew innego gatunku należącego do traw lub innych zielnych roślin pastewnych po uprawie lub zaoraniu z wyłączeniem uprawy traw w siewie czystym nie powoduje zmiany klasyfikacji danego obszaru jako trwałego użytku zielonego.