Zaraza ziemniaka w natarciu. Konieczne zabiegi profilaktyczne i interwencyjne na plantacjach pomidora i ziemniaka.
Początkowo chłodny i deszczowy czerwiec sprzyjał infekcjom roślin przez patogeny wywołujące choroby. Po fali upałów i przejściu burz, mogą panować warunki korzystne do rozprzestrzeniania się m.in. zarazy ziemniaka (Phytophtora infestans). Przyjmuje się, że w temperaturze ok. 15-16°C bardzo szybko dochodzi do porażenia roślin. Rozwój choroby jest nieunikniony, w związku z czym należy obrać odpowiednią strategię ochrony. Artykuł stanowi przegląd preparatów rekomendowanych do zwalczania zarazy ziemniaka w uprawie pomidora gruntowego. Podajemy też przykłady fungicydów do ochrony przed tą chorobą w uprawie ziemniaka.
Zaraza ziemniaka na pomidorach polowych – potrzeba ochrony i objawy choroby
Obecnie, po przyjęciu się rozsady pomidorów, w korzystnych warunkach rośliny znacznie zwiększają swoją biomasę. W warunkach intensywnych opadów duża masa wegetatywna wolniej wysycha. Parowanie wody z gleby powoduje, że liście i pędy dłużej pozostają wilgotne. Rośliny mogą więc łatwo ulec infekcji. Choroba objawia się oliwkowoszarymi plamami, które zmieniają się bardzo szybko na zielonobrunatne. Nekrozom ulegają zarówno liście, jak i łodygi, a przebarwieniom również owoce – przez co tracą wartość handlową. Patogen rozprzestrzenia w warunkach wysokiej wilgotności w krótkim czasie za pomocą zarodników konidialnych. Na spodniej stronie liści czasem widać biały nalot zarodników. W ciągu nawet 2-3 dni zaraza ziemniaka może opanować całą plantację.
Azoksystrobina na zarazę – w wielu preparatach
Zaraza ziemniaka na pomidorach może być zwalczana za pomocą kilkudziesięciu preparatów. W większości są one oparte na substancji czynnej (s.cz.) azoksystrobinie [tab. 1], co znacznie utrudnia możliwości ochrony polegającej na rotowaniu s.cz. i mechanizmów ich działania. Preparaty wymienione w tabeli są również zarejestrowane do zwalczania alternariozy. Część ze środków opartych na azoksystrobinie jest też dopuszczona do stosowania przez użytkowników nieprofesjonalnych (np. Robin 250 SC, Ortofin, Afrodyta 250 SC). Z reguły należy je stosować najlepiej zapobiegawczo lub po wystąpieniu pierwszych objawów choroby ale dopiero po 4 tygodniach po posadzeniu rozsady. Nie można natomiast ich aplikować na rośliny mokre lub bezpośrednio po opadach deszczu.
Tabela 1. Fungicydy zarejestrowane do zwalczania zarazy ziemniaka w uprawie pomidora polowego oparte na azoksystrobinie (wg. wyszukiwarka ś.o.r. na stronie MRiRW z dnia 14.06.2026).
| Nazwa preparatu | Nazwa podmiotu uzyskującego zezwolenie | Okres na zastosowanie i przechowywanie pestycydu |
| Afrodyta 250 SC | Pestila Sp. z o.o | 31.05.2028 |
| Astrolab | Galenika-Fitofarmacija d.o.o. | 31.05.2028 |
| Azonix Pro 250 SC | Pestila Sp. z o.o. | 31.05.2028 |
| Azox 250 SC | Pestila Sp. z o.o. | 31.05.2028 |
| Bolid Plus 250 SC | Innvigo Sp. z o.o. | 31.05.2028 |
| Makler Plus 250 SC | Innvigo Sp. z o.o. | 31.05.2028 |
| Ortofin | Finchimica S.p.A | 31.05.2028 |
| Pabizon 250 SC | RAAT Robbin Aalbers Agrochemical Trading | 30.06.2027 |
| Pablo 250 SC | RAAT Robbin Aalbers Agrochemical Trading | 30.06.2027 |
| Piastun 250 SC | Agrii Polska Sp. z o.o. | 30.06.2027 |
| Promesa | Galenika – Fitofarmacija a.d. | 31.05.2028 |
| Robin 250 SC | Pestila Sp. z o.o. | 31.05.2028 |
| Strobe 250 SC | ProAgri Sp. z o.o. | 31.05.2028 |
Zaraza ziemniaka na pomidorach gruntowych – co oprócz azoksystrobiny?
Choć preparatów zarejestrowanych opartych na azoksystrobinie jest dość dużo, to należy je koniecznie rotować z innymi dopuszczonymi substancjami. Jest to niezbędne w celu spowolnienia procesu uodpornienia się patogenu oraz spełnienia norm dopuszczalnych ilości pozostałości danej s.cz. Przykłady fungicydów o innym składzie chemicznym rekomendowanych do ochrony pomidora polowego przed zarazą ziemniaka podaję w tabeli 2.
Zaraza ziemniaka jest też problemem w uprawie pomidora pod osłonami.
Tabela 2. Fungicydy zarejestrowane do zwalczania zarazy ziemniaka w uprawie pomidora polowego oparte na różnych substancjach aktywnych (wg MRiRW z dnia 14.06.2026).
| Nazwa preparatu | Substancje czynne | Nazwa podmiotu uzyskującego zezwolenie | Okres na zastosowanie i przechowywanie pestycydu | Maksymalna ilość zabiegów w ciągu sezonu wegetacyjnego | Termin stosowania |
| Azuleo | cyjazofamid | ISK Biosciences Europe N.V. | 31.01.2039 | 6 | środek stosować zgodnie z sygnalizacją, lub z chwilą wystąpienia choroby – od fazy rozwoju pędów bocznych |
| Boskal | boskalid i piraklostrobina | Sharda CropChem Ltd. | 15.09.2026 | 3 | środek stosować od fazy, gdy widoczny jest pierwszy kwiatostan do fazy, gdy 50% owoców uzyskuje typową barwę |
| Divexo | ametoktradyna i chlorowodorek propamokarbu | 2 | środek stosować zapobiegawczo lub natychmiast po zaobserwowaniu pierwszych objawów występowania choroby, zgodnie z sygnalizacją, od początku fazy rozwoju owoców do fazy pełnej dojrzałości | ||
| Karitsu | cyjazofamid | ISK Biosciences Europe N.V. | 31.01.2039 | 6 | środek stosować zgodnie z sygnalizacją, lub z chwilą wystąpienia pierwszych objawów choroby |
| Klapton 33 WG | boskalid i piraklostrobina | Innvigo Sp. z o.o. | 15.09.2026 | 3 | stosować od fazy gdy widoczny jest pierwszy kwiatostan do fazy gdy 50% owoców uzyskuje typową barwę |
| Livarti | cyjazofamid | ISK Biosciences Europe N.V. | 31.01.2039 | 6 | środek stosować zgodnie z sygnalizacją, lub z chwilą wystąpienia pierwszych objawów choroby – od fazy rozwoju pędów bocznych do czasu zbioru owoców z uwzględnieniem okresu karencji |
| Mandius 250 SC | mandipropamid | Agrosimex Sp. z o.o. | 31.12.2026 | 4 | Pierwszy zabieg wykonać zapobiegawczo, zgodnie z sygnalizacją lub interwencyjnie po wystąpieniu pierwszych objawów choroby w danym rejonie, w okresie od kwietnia do października , od fazy rozwiniętego pierwszego liścia właściwego na pędzie głównym do końca fazy dojrzewania owoców |
| Orondis Evo | azoksystrobina i oksatiapiprolina | Syngenta Polska Sp. z o.o. | 03.03.2028 | 2 | Pierwszy zabieg wykonać zapobiegawczo, przed pojawieniem się pierwszych objawów choroby, następny w miarę potrzeby po 7–10 dniach, zależnie od presji choroby. |
| Revolte 250 SC | mandipropamid | Rudnikagro Sp. z o.o. | 31.12.2026 | 4 | Pierwszy zabieg wykonać zapobiegawczo, zgodnie z sygnalizacją lub interwencyjnie po wystąpieniu pierwszych objawów choroby w danym rejonie, w okresie od kwietnia do października |
| Revus 250 SC | mandipropamid | Syngenta Polska Sp. z o.o. | 31.12.2026 | 4 | j.w. |
| Samar | boskalid i piraklostrobina | Sharda CropChem Ltd. | 15.09.2026 | 3 | W zwalczaniu zarazy ziemniaka pierwszy zabieg wykonać zapobiegawczo zgodnie z sygnalizacją lub po wystąpieniu pierwszych objawów choroby na wczesnych odmianach ziemniaka w danym rejonie. |
| Signum 33 WG | boskalid i piraklostrobina | BASF SE | 15.09.2026 | 3 | W zwalczaniu zarazy ziemniaka pierwszy zabieg wykonać zapobiegawczo zgodnie z sygnalizacją lub po wystąpieniu pierwszych objawów choroby na wczesnych odmianach ziemniaka w danym rejonie. |
Co na zarazę w uprawach ziemniaków?
W uprawie ziemniaków wśród polecanych aktualnie preparatów wyróżnia się m.in.:
– Carial Flex (Syngenta, s.cz. mandipropamid i cymoksanil),
– Curzate 60 WG (Corteva Agriscience, s.cz. cymoksanil),
– Divexo (BASF, s.cz.ametoktradyna i chlorowodorek propamokarbu),
– Edegal Plus (Agria SA, s.cz. chlorowodorek propamokarbu i cymoksanil)
– Infinito 687,5 SC (Bayer, s.cz. chlorowodorek propamokarbu i fluopikolid),
– Innzar 500 SC (Innvigo, s.cz. fluazynam),
– Ridomil Gold R, (Syngenta, s.cz. s.cz. metalaksyl-M i miedź w postaci tlenochlorku miedzi),
– Zorvec Entecta (Corteva Agriscience, s.cz. amisulbrom i oksatiapiprolina).
Dobra praktyka ochrony roślin
Jednocześnie przypominamy o konieczności racjonalnego i zrównoważonego stosowania środków ochrony roślin z uwzględnieniem ochrony zapylaczy. Zabiegi powinny być wykonywane przede wszystkim zgodnie z zapisami podanymi na etykiecie poszczególnych preparatów. Ponadto warto uwzględnić zabiegi preparatami biostymulującymi i indukującymi naturalne mechanizmy obronne roślin. Poleca się stosować ekstrakt z pestek grejpfruta. Bardzo ważne są zabiegi profilaktyczne. W tym zakresie polecane są m.in. preparaty zawierające związki miedzi stosowane przemiennie ze środkami grzybobójczymi o odmiennym mechanizmie działania. W tym celu zarejestrowany jest np. Miedzian 50 WP i Miedzian Extra 350 SC (Synthos Agro Sp z.o.o; stosowanie do 30.06.2028 r.). Sprawdzonym preparatem jest też nawóz mikroelementowy Remedy Complex zawierający związki miedzi, siarkę i wolne aminokwasy pochodzenia roślinnego. Inną propozycją stanowiącą wsparcie ochrony, którą polecają specjaliści jest miedź w formie brochantynu, który stopniowo uwalnia jony miedzi (preparat Cuprofix, ceniony zwłaszcza w ochronie ziemniaka).
Warto uwzględnić również w strategii ochrony i prowadzeniu plantacji pomidora i ziemniaka nawozy mikroelementowe zawierające miedź, tzw. systemiczną. Jest ona wówczas łatwo przyswajalna przez rośliny i indukuje naturalne mechanizmy obronne. Wśród tego typu preparatów warto wymienić m.in. Cobre oraz SOLER Red. Pierwszy z nich ma miedź skompleksowaną kwasami organicznymi, a drugi z kolei zawiera również siarkę i inne mikroelementy działając fitosanitarnie. Można też rozważyć stosowanie nawozowych preparatów mikrobiologicznych jak np. potato protect opartego na wyselekcjonowanych bakteriach.
*Dane dotyczące okresu rejestracji i terminu na stosowanie fungicydów podano wg rejestru środków ochrony roślin dostępnego na stronie internetowej MRiRW na dzień 14.06.2026.
