Kiła kapusty wciąż groźna – cz. I. Przebieg, objawy i szkodliwość choroby

Kiła kapusty – objawy i szkodliwość

System korzeniowy roślin zainfekowanych przez kiłę kapusty ulega degeneracji. Włośniki zamierają, a na korzeniu głównym powstają narośla o różnym kształcie. Tworzenie narośli jest procesem zubażającym rośliny w składniki pokarmowe. Następstwem tego jest zahamowanie wzrostu, żółknięcie i więdnięcie, a następnie zamieranie całych roślin, ponieważ system korzeniowy nie spełnia swojej roli. Niejednokrotnie objawia się to placowym zamieraniem całych roślin. W skrajnych przypadkach kiła kapusty doszczętnie pustoszy plantacje. Narośla mają barwę jasnożółtą, a następnie ciemnieją i ulegają pękaniu. Powstałe zranienia są m.in. naturalnymi wrotami dla patogenów wtórnych i zarodników P. brassicae.

Jak w pełni zdiagnozować kiłę kapusty?

O zagrożeniu decyduje ilość zarodników patogenu w glebie. Plasmodiophora brassicae występuje na terenie Polski w postaci co najmniej kilku patotypów, ponieważ nie jest patogenem jednorodnym genetycznie. Stąd też bardzo ważna jest identyfikacja problemu. Obecność kiły kapusty można oznaczyć m.in. za pomocą testu biologicznego, reakcji serologicznych lub technik molekularnych. Profesjonalne badania gleby i roślin pod kątem kiły kapusty wykonuje kilka podmiotów na terenie kraju, w tym m.in. NEFscience Aneta Chałańska; Agro Smart Lab Sp. z o.o; Klinika Chorób Roślin przy IOR-PIB w Poznaniu. Prawidłowa diagnostyka niejednokrotnie przyczynia się do opracowania skutecznej strategii ochrony i określenia programu długości zmianowania.

Kiła kapusty – poznać zagrożenie

Chorobę zwaną kiła kapusty wywołuje pierwotniak Plasmodiophora brassicae, dawniej zaliczany do grzybów patogenicznych. Oprócz roślin uprawnych z rodziny kapustowatych (dawniej krzyżowych), z wyjątkiem chrzanu, może porażać również chwasty należące do rodziny Brassicaceae. Należą do nich m.in. tobołki polne, tasznik pospolity. Łącznie objawy kiły kapusty mogą pojawić się na ok. 200 gatunkach roślin. Ponadto źródłem choroby mogą być porażone resztki pożniwne, oraz obornik, gdy zwierzęta skarmiano porażonymi roślinami pastewnymi, takimi jak np. brukiew. P. brassicae może też przenosić się na nowe pola wraz z zainfekowaną rozsadą warzyw. Istnieje możliwość przenoszenia patogenu wraz z zakażoną glebą na kołach ciągnika i maszyn na kolejne stanowiska. Z kolei ryzyko rozprzestrzeniania się choroby wraz z nasionami np. rzepaku, nie stanowi zagrożenia.

Stanowisko i warunki sprzyjające infekcji

Za warunki najbardziej sprzyjające rozwojowi patogenu uznaje się: kwaśny odczyn (pH 5,3-5,7); temperaturę 22-23°C i wilgotność na poziomie ok. 70% pełnej pojemności wodnej gleby. Przy temperaturze poniżej 15°C ryzyko infekcji znacznie spada, podobnie jak przy pH zbliżonym do obojętnego. Kiła kapusty występuje często na glebach zwięzłych, nie zmeliorowanych, torfowych, bielicowych i ciężkich. Najbardziej podatne są gleby kwaśne ze złą strukturą i pogorszonymi właściwościami powietrzno-wodnymi.

Kiła kapusty a płodozmian

Według literatury naukowej zarodniki przetrwalnikowe tego patogenu potrafią przetrwać w glebie nawet 8 i więcej lat. W związku z powyższym najlepsze efekty ograniczania rozprzestrzeniania się infekcji otrzymuje się w wyniku prowadzenia właściwej agrotechniki. Jedną z podstawowych kwestii jest przestrzeganie właściwego płodozmianu. W przypadku zagrożenia kiłą kapusty należy zaprzestać uprawy gatunków podatnych na co najmniej ok. 4-5 lat. Na tych stanowiskach warto uwzględnić w zmianowaniu rośliny, które naturalnie przyczyniają się do przyspieszenia zanikania zarodników przetrwalnikowych Plasmodiophora brassicae. Należą do nich m.in. pomidory, pory, fasola, ogórki, które można uznać za tzw. rośliny pułapkowe. Do roślin fitosanitarnych ograniczających kiłę kapusty zaliczamy też owies i grykę, a także zioła aromatyczne.

Poszczególne metody ochrony przed kiłą kapusty przedstawimy szerzej w kolejnych częściach publikacji.